Blag 1: Liz McMahon, Amharc-Ealaíontóir le Cruthaitheacht sa Seomra Ranga

Liz McMahon is a visual art facilitator and Forest School leader.

She graduated in Fine Art from Limerick School of Art and Design in 1981.

In 2018 she received Level 3 Forest School Leadership, Open Network College, Wast Midlands, U.K.

She moved to Co. Wicklow in 1986.

She was Children’s Programme Co-ordinator at the Irish Museum of Modern Art from 1991- 2000.

She has been working with children in and out of school on creative long-term programmes such as Mus-e created by Yehudi Menuhin, a three-year programme in primary schools, Mapping- a six-year programme with children in Bluebell Youth Project, Creativity in the Classroom – for twenty-seven years, she retired from being a facilitator in 2004 and continues to be on the steering group.

She has been facilitating Forest School on Killiney Hill with the students of Dalkey School Project for the past eleven years and continues to do.

She is currently on a team for ‘The Scaip Project’. The aim of this project is to use the experience of Forest School in Dalkey School Project to promote and support nature-based learning in primary schools.

Since 2006 through the Per Cent for Art Scheme and other commissions she has made large-scale works in collaboration with artist Fiona Coffey and the pupils in many schools across Ireland.

Sa chéad phostáil de shraith nua bhlag ó aíonna, déanann an t-éascaitheoir amharc-ealaíne Liz McMahon machnamh ar a taithí 27 bliain ag obair ar chlár na n-ealaíon san oideachas, an Chruthaitheacht sa Seomra Ranga.

Is clár comhoibríoch é an Chruthaitheacht sa Seomra Ranga idir ealaíontóir agus múinteoir ina bhfuil cúig bhunscoil i mBaile Átha Cliath 8 agus 12 ag glacadh páirt. Bunaíodh é in 1997 ar an tuiscint go bhféadfadh na healaíona tacú le folláine mhothúchánach agus shóisialta na leanaí sa cheantar ar bhealach gníomhach agus dearfach.

Is mar gheall ar thiomantas iomlán na scoileanna rannpháirteacha atá rath agus fad na Cruthaitheachta sa Seomra Ranga (CIC). De bharr an chreidimh láidir sin i bpróiseas an CIC, cuireann gach scoil rannpháirteach €3,000 óna ndeontas DEIS leis, agus is ionann é sin agus €15,000 ar an iomlán. Tá comhalta ó gach aon scoil agus duine de na healaíontóirí ar ghrúpa stiúrtha spleodrach CIC. Bailítear an t-iarmhéid eile €15,000 ag an gcoiste gach bliain trí éagsúlacht iarratas ar dheontais. Glacann thart ar 875 dalta páirt i gclár an CIC go bliantúil, agus glacann gach duine acu páirt i sé sheisiún ar a laghad.

Bíonn an grúpa CIC ag machnamh agus ag pleanáil le linn an tionscadail, lena gcoinnítear cothrom le dáta maidir le riachtanais na leanaí. Anois tugtar aitheantas d’fholláine mar riachtanas don fhoghlaim, agus is i gcroílár an CIC atá an fholláine ó bunaíodh an clár.

Fiche naoi bliain ó shin tugadh faoi deara ag an CIC gur féidir cabhrú le leanaí a mhothúcháin a chur in iúl agus a thuiscint trí na hamharc-ealaíona, go háirithe nuair nach mbíonn na focail acu chun cur síos a dhéanamh ar an gcaoi a bhfuil siad ag mothú.

Is furasta na prionsabail bhunaidh tionscadail a chailliúint le himeacht ama, ach tugtar torthaí chruinnithe an ghrúpa stiúrtha ar ais do na múinteoirí agus do na healaíontóirí a ghlacann páirt sna scoileanna. Cuirtear am ar leataobh i gcónaí ionas gur féidir leis an ealaíontóir agus leis an múinteoir ranga teacht le chéile i rith na seisiún. Bíonn éagsúlacht ann idir gach caidreamh múinteora agus ealaíontóra ach bíonn folláine na leanaí lárnach i ngach ceann acu.

Pictiúr: Amharc-ealaíontóir Liz McMahon agus daltaí ag comhoibriú do chlár na Cruthaitheachta sa Seomra Ranga.

Tacaíonn na daoine fásta leis an bhfoghlaim/an súgradh, in ionad treoir a thabhairt, trí cheisteanna oscailte a chur, lena leathnaítear an chruthaitheacht agus lena dtugtar isteach smaointe nua trí scéalta, ábhair, teicnící, aimsiú agus fiosrú. Comhroinneann an múinteoir agus an t-ealaíontóir a dtuairimí agus déanann siad machnamh ar gach seisiún chun an chéad cheann eile a phleanáil.

Le linn mo thréimhse ag obair ar CIC, thug mé athruithe iontacha faoi deara sna leanaí, sna caidrimh idir na leanaí lena chéile agus leis an múinteoir. Go mall i sraith sheisiún, thug na leanaí cuireadh dá dtuismitheoirí le bheith ag obair leo. Tháinig roinnt tuismitheoirí, nach raibh caidreamh acu leis an scoil agus nár tháinig isteach chuig aon chruinniú eile, chuig na seisiúin sin.

Bronnadh Dámhachtain Doiciméadaithe na Tairsí 2025 de chuid na nEalaíon sa Chóras Oideachais ar an gCruthaitheacht sa Seomra Ranga. Is féidir leat féachaint ar an bhfíseán Doiciméadaithe thíos: