Blag 2: Deirdre O’Reilly, Amharc-Ealaíontóir le Cruthaitheacht sa Seomra Ranga

Is amharc-ealaíontóir í Deirdre O’Reilly atá lonnaithe i mBaile Átha Cliath agus a oibríonn le foirmeacha dealbhóireachta éagsúla i gcré agus i bpriontáil ar phoirceallán. I dteannta lena cleachtas stiúideo, tá níos mó ná cúig bliana is fiche caite aici agus í gafa go mór le healaíona san oideachas, ag obair mar ealaíontóir ar cuairt le Cruthaitheacht sa Seomra Ranga agus mar éascaitheoir ealaíon leis an Ionad Ealaíon Draíocht. Bhí a haird dírithe i gcónaí ar ealaín leanaí, ar shúgradh cruthaitheach, agus ar chuir chuige teagmhála, inrochtana ar dhéanamh. Is iad comhoibriú, iniúchadh ábhair, agus an dearcadh go bhfuil eispéireas cruthaitheach ríthábhachtach maidir leis an dóigh a bhfoghlaimíonn daoine óga a chuireann taca faoina cuid oibre uile le scoileanna agus le grúpaí pobail.

Tá roinnt coimisiún faoi Scéim an Chéatadáin le haghaidh na nEalaíon curtha i gcrích ag O’Reilly do scoileanna agus do spásanna pobail, agus rinne sí na tionscadail sin a fhorbairt i ndlúthchomhar le leanaí. Mar gheall ar na coimisiúin sin, cuireadh ar a cumas a cleachtas stiúideo agus an éiteas oideachasúil atá aici a thabhairt le chéile, agus saothair ealaíne á gcruthú lena léirítear ceapadóireacht chomhchoiteann agus cumas samhlaíoch déantóirí óga.

Cuireadh a cuid saothar ealaíne ar taispeántas go fairsing agus tá siad coimeádta i mbailiúcháin phoiblí. Bhí a cuid saothar ar taispeántas ag Taispeántas Bliantúil Acadamh Ríoga Uladh agus ag Músaem Uladh i mBéal Feirste in 2023 agus in 2024 araon. In 2022 fuair sí Duais Ceirmeachta na hÉireann, agus in 2021 bhronn Comhairle Ealaíon na hÉireann Duais Lúfaireachta uirthi. Sa bhliain chéanna, fuair a suiteán amuigh ar an mórchóir ag Dealbhóireacht i gComhthéacs ag Gairdíní Náisiúnta na Lus Gradam agus bhuaigh sé Duais na Vótála Poiblí don Dealbh Amuigh is Mó a Raibh Dúil ag Daoine ann.

Tá a cuid saothar clúdaithe san eagrán is déanaí de Irish Ceramics. Is céimí í ón gColáiste Náisiúnta Ealaíne is Deartha agus tá sí ina teagascóir freisin ag NCAD.

Is clár comhoibríoch é an Chruthaitheacht sa Seomra Ranga idir ealaíontóir agus múinteoir ina bhfuil cúig bhunscoil i mBaile Átha Cliath 8 agus 12 ag glacadh páirt. Bunaíodh é in 1997 ar an tuiscint go bhféadfadh na healaíona tacú le folláine mhothúchánach agus shóisialta na leanaí sa cheantar ar bhealach gníomhach agus dearfach. Bhí an clár ina fhaighteoir de Dhuais Doiciméadaithe na Tairsí in 2025.

Tá lúcháir orainn leanúint lenár sraith blaganna le haíonna, ina roinntear dearcthaí ón gclár um ealaíona san oideachas, Cruthaitheacht sa Seomra Ranga.

Cruthaitheacht sa Seomra Ranga Dath, Fiosracht agus Comhoibriú

Mar ealaíontóir ar cuairt a oibríonn trí Chruthaitheacht sa Seomra Ranga, bíonn sé d’ádh orm suas le naoi seachtaine a chaitheamh, seachtain ar sheachtain, le gach grúpa ranga. Tá an t-am sin tábhachtach: tugann sé ceapadóireacht iomlán do leanaí maidir lena smaointe, mar aon le spás chun forbairt, agus an mhuinín a thagann le comhoibriú iarbhír. Sa téarma seo d’oibrigh mé le buachaillí agus cailíní sa 5ú Rang ag Bunscoil na Toirbhearta, Warrenmount, Baile Átha Cliath 8, agus ba é an fuinneamh dá gcuid a mhúnlaigh an tionscadal iomlán.

Ag Tosú

Thosaíomar le meascadh dathanna, ag baint triail as pailéad de ghormacha, de bhuíonna agus de dhearga. Agus iad ag obair ina ngrúpaí, bhain gach foireann úsáid as húlahúp chun cruthanna trasnaithe a chruthú thar bhileoga móra páipéir. D’éirigh na cruthanna sin ina spásanna tiomnaithe le haghaidh dathanna éagsúla a thriail. Rinne na leanaí idirbheartaíocht maidir le conas an leathanach a roinnt, chomhroinn siad fionnachtana, agus chuir siad ionadh ar a chéile le raon na dton a chruthaigh siad le chéile.

[caption id="attachment_12169" align="aligncenter" width="661"] 5th Class students create colourful shapes during Creativity in the Classroom[/caption]

Teicnící líníochta

Ar feadh na seisiún ina dhiaidh sin, d’aistríomar go teicnící líníochta agus pinn luaidhe 2B, 4B agus 6B á n-úsáid. Thug mé íomhánna éan isteach agus thaispeáin mé an dóigh a dtéim i ngleic le líníocht - cén áit a dtosóidh mé, conas an leathanach a líonadh, agus an fáth a mbíonn botúin ina gcuid den phróiseas. Thosaigh na leanaí le staidéir A4 sular mhéadaigh siad a líníochtaí go A3, agus iad ag díriú ar bhreathnóireacht, ar scáthú agus ar uigeacht. B’iontach a n-aird agus na sceitimíní a bhí orthu i leith an dúshláin theicniúil sin.

[caption id="attachment_12170" align="aligncenter" width="661"] 5th Class students pencil drawings of birds[/caption]

Déanamh priontaí

Nuair a bhí siad réidh, d’ullmhaigh siad a gcuid líníochtaí do dhéanamh priontaí. Rinne gach leanbh a (h)éan a shimpliú, d’aistrigh sé/sí é ar chlár cúir, agus chuir sé/sí uigeacht leis trí mharc-chruthú. D’fhéadfadh déanamh priontaí le grúpa mór a bheith bríomhar, ach leis an leagan amach ceart is féidir leis na leanaí smacht iomlán a ghlacadh air. Agus úsáid á baint as a mbileoga measctha dathanna a rinne siad níba luaithe mar chúlraí, tháirg siad priontaí comhoibríocha beoga, mar aon le priontaí aonair A3 agus bailchríoch curtha orthu le marcóir dubh. Bhí na torthaí áthasach, muiníneach agus leo féin ina n-iomláine.