Blag 3: Duffy Mooney-Sheppard, Amharc-Ealaíontóir le Cruthaitheacht sa Seomra Ranga

Duffy Mooney-Sheppard is a visual artist, storyteller and children's theatre maker with over fifteen years of experience bringing creativity to life for children from toddlers to primary school age. She brings this playful methodology to the adults she works with too.

She is currently the Creativity in the Classroom Artist at St James's Primary School in Dublin 8, part of a long-running programme weaving the arts into everyday school life. Her recent work includes The Butterfly Doctor and Island Homelands, immersive visual arts experiences for young children in The Ark’s theatre and The Well, a permanent visual arts and performance space developed with theatre maker Darren Yorke at Marino Institute of Education.

In children's theatre, she collaborates with Darren Yorke and Liam McCarthy. Their production Boss Rob: A Masterclass for Aspiring Artists won the Excellence in Innovation in Children's Theatre award at Dublin Fringe Festival 2024.

Her illustration work has been shown at the Graphic Studio Gallery (Dublin), Candid Arts Trust (London) and the Bologna Children's Book Fair (Italy). She holds an MA in Children's Book Illustration from Cambridge School of Art and qualifications in Art & Design Education and Fine Art Print from NCAD, and is supported by Arts Council funding. She also regularly shares her practice with educators and community workers through CPD programmes.

Creativity in the Classroom is an artist – teacher collaborative programme involving five primary schools in Dublin 8 and 12. Established in 1997, this innovative school-based arts programme was set up in the belief that the arts could actively and positively support the emotional and social wellbeing of the children in the area. The programme was a recipient of a Portal Documentation Award in 2025.

Tá lúcháir orainn leanúint lenár sraith blaganna le haíonna, ina roinntear dearcthaí ón gclár um ealaíona san oideachas, Cruthaitheacht sa Seomra Ranga.

Féileacán, Teach, Gairdín: Tobchumadh, bunathrú agus spraoi in ealaín a dhéanamh le chéile.

[caption id="attachment_12263" align="aligncenter" width="661"] A student participating in Creativity in the Classroom with Duffy Mooney-Sheppard[/caption]

“Tugann sé sin i mo cheann....”

Thosaigh mé ag obair mar ealaíontóir le Cruthaitheacht sa Seomra Ranga in 2024. Thar aon rud eile, is breá liom an deis le bheith leabaithe i bpobal na scoile, ag cur aithne ar na leanaí, ar mhúinteoirí, agus ar bhaill foirne thar am. Spreagann an dlúthchaidreamh sin rud neamhchoitianta i mo chuid éascaíochta, rud a bhfuil gean mo chroí agam air: tagann inspioráid uathu, ón áit a bhfuil siad, agus ón méid a dhéanaimid le chéile.

Níor tháinig mé riamh agus plean iomlán agam do na sé seachtaine. Tosaímid áit éigin, agus freagraím ar an méid a thagann chun cinn seachtain ar sheachtain. Go minic, osclaím seisiún agus is é an chéad rud a deirim ná...

“An tseachtain seo caite nuair a rinne sibh seo, cuireadh an rud seo i gcuimhne dom...” nó “An gcuimhin libh nuair a dúirt sibh gur cuireadh an rud úd i gcuimhne daoibh le...”

Cuireadh ar mo shúile dom cé chomh tábhachtach agus atá sé chun an cineál smaointeoireachta sin a chomhroinnt leo. Bíonn an deis acu breathnú ar ealaíontóir agus í ag déanamh gaolta agus ceangal, ag baint úsáid as rud amháin chun an chéad rud eile a thionscnamh, rud atá go hiomlán nádúrtha i súgradh, agus rud a dhéanann siad ó instinn. Mar thoradh ar é a fheiceáil léirithe inár gcuid ama le chéile, tugtar braistint céile agus móiminteam dár ndéanamh agus dár gcomhoibriú.

Dhá Rang Naíonán Sinsearach, Márta - Bealtaine 2026

Ba é féileacán a bhí sáinnithe i mo bhothán, an chéad fhéileacán a chonaic mé an bhliain sin, a chuir tús leis. D’amharcamar ar fhíseán gairid a thóg mé ar a ghabháil agus ar a scaoileadh, agus ansin labhraíomar faoi chomharthaí an earraigh a bhí tugtha faoi deara ag gach duine againn. Uaidh sin, thosaíomar ar obair láimhe le páipéar brúite agus le téip chumhdaigh. Thug na leanaí faoi deara ag an bpointe sin go raibh cuma cocún ar na nithe a bhí déanta againn. Chuireamar eití agus adharcáin orthu, agus iad á mbunathrú ina bhféileacáin. Nuair a bhí siad críochnaithe, dhamhsaíomar timpeall an tseomra ranga le chéile, ag tabhairt cuairt ar bhláthanna arna léiriú ag soilse ar chumhacht cadhnraí a bhí scaipthe thart sa seomra. De réir mar a bhogamar, fuaireamar amach, rud nach raibh mé ag súil leis, go ndearna na heití fuaim nuair a bhí siad ag flapáil leis an gceol.

Go nádúrtha, bhogamar ó fhéileacáin go bláthanna, agus go ceann de na leabhair pictiúr is ansa liom — The Boy with Flowers in His Hair le Jarvis. Agus stiallacha cárta dhaite á n-úsáid againn, bhaineamar triail as iad a lúbadh, a rolladh, agus a ghreamú ar bhealaí éagsúla chun déantúis mhóra arna spreagadh ag bláthanna a chruthú Ó thús simplí, d’éirigh an obair thar a bheith casta agus muid an-ghafa léi - maisc, corónacha, coiléir ilchasta, agus nithe a chuir tithe nó preabchaisleáin i gcuimhne dúinn.

Níba dhéanaí, d’fhéachamar orthu sin in éineacht le híomhánna ailtireacht fhantaiseach an Dr Seuss agus ar fhoirgnimh neamhghnácha Gaudi, agus ansin chuireamar tús le cárta a ghearradh. Fill an cárta agus gearr é: osclaítear leathchiorcal i gciorcal, éiríonn triantán ina mhuileata, agus táirgeann gearrthacha randamacha réalta. Ghlacamar le moltaí ón ngrúpa: an féidir linn staighre a ghearradh? agus d’oibríomar rudaí amach le chéile. Bhíomar ag smaoineamh lenár siosúr. Thosaíomar ag greamú na gcruthanna le chéile agus d’éirigh siad ina dtithe, d’éirigh cuid acu ina roicéid, agus ghreamaíomar iad ar bhileoga páipéir uiscedhatha le Blu Tack.

An seisiún ina dhiaidh sin, d’fhéachamar arís ar na bláthanna, ar fheithidí, agus ar ainmhithe a d’fhéadfadh bheith le fáil agat i ngairdín, ar shiúl chun na scoile, nó sa pháirc. I rang amháin, chualamar faoi bhóín Dé a fuarthas ar bhealach chun na scoile, a tógadh isteach sa seomra ranga agus a coinníodh i bpróca mar pheata an ranga sular scaoileadh í níba dhéanaí an lá sin. Agus muid spreagtha ag na híomhánna agus scéalta sin, phéinteálamar ar ár mbileoga uiscedhatha, agus ansin gar don deireadh bhaineamar na tithe a bhí greamaithe le Blu Tack ón bpáipéar, agus claonchló na dtithe a bhí fágtha le fáil i ngach gairdín.

Ar athmhachnamh, bhí gach cuid dár gcuid oibre ag baint le bunathrú. Éiríonn bolb ina fhéileacán. Éiríonn stiall cárta, agus é fillte nó rollta, ina rud dealbhach a chuireann ionadh fiú ar an déantóir a chruthaigh é. Tá a rún coinnithe ag bileog cárta, agus í fillte agus gearrtha, go dtí go n-osclaíonn tú í: tagann an rud a chuaigh isteach mar thriantán amach mar mhuileata, agus tagann an rud a chuaigh isteach mar leathchiorcal amach mar chiorcal. Agus baineadh cneadanna astu nuair a baineadh cruth ón bpéint fhliuch agus a imlíne bheacht á fágáil ina dhiaidh. Bhí rud ann tráth, ach anois imithe, ach bhí a lorg fágtha fós. Is ionann an neamhláithreacht sin agus an íomhá anois.

Chun an fhírinne a rá, ní bhíonn laethanta áirithe ró-iontach agus uaireanta bímid rud beag caillte agus ar laethanta eile bímid ag bogadh le chéile, ag cumadh, ag comhroinnt agus na smaointe ag rith linn. Maidir leis sin, ní mór dom buíochas a ghabháil leis na múinteoirí agus leis na CRSanna ag Bunscoil San Séamas as fearadh na fáilte a chur roimh na turgnaimh chruthaitheacha sin isteach ina seomraí ranga. Agus cé go raibh sé de rún agam na tréimhsí sreafa agus fionnachtana sin a éascú do na leanaí lena n-oibrím, tugtar an oiread sin spreagtha agus inspioráide dom mar ealaíontóir trí bheith i mo chuid dár lúcháir agus dár ngliondar, trí sin a chomhroinnt leo.

Sonraí an ghrianghrafadóra: Naíonáin shinsearacha ó Bhunscoil San Séamas, Baile Átha Cliath 8 agus iad ag glacadh páirt i gCruthaitheacht sa Seomra ranga. Sonraí an ghrianghrafadóra: Duffy Mooney-Sheppard